Kontrol Edebilmek İçin Fişlemek: Civil War

Ümit
Kireççi –
umitlila@gmail.com

“Captain
America: Civil War” yaklaşırken zihnimde çakan bilgileri şöyle bir yokladım ve
aslında birçok şeyi yanlış bildiğimi gördüm. Bildiğiniz üzere Civil War
hükumetin kahramanları kayıt almaya kalkışması ve bunun üzerine “bireysel
özgürlük” kavramıyla sistemin adamı olmak arasında bocalayan kahramanların
kapışmasını konu ediyordu. Ben bu olayı ilk kez DC Comics’in JSA dizilerinde okumuştum.
O yüzden de Marvel Comics’in DC’den fikir devşirdiğini düşünüyordum ki durum
hayli farklıymış.

The Registration
Acts (
Kayıt Hareketi) —the Mutant Registration Act (MRA) (Mutant Kayıt
Hareketi), the Superhuman
Registration Act
 (SRA,
or SHRA) (Süper Kahraman
Kayıt Hareketi) ve Vigilante Registration Act (VRA) (Vigilante Kayıt
Hareketi – Yasası) kavramları comics dünyasında defalarca kullanılmıştır. Bu
kurgusal yasalara göre süper gücü olmayan insanların yönettiği kurgusal
Amerika’da farklı ve süper güçleri olan kişilerin kontrol altına alınabilmesi
için bir tür fişleme yasası yürürlüğe sokulmaktadır. Bu kayıt yasası olayının
rastlandığı çizgi romanlar arasında DC’nin Justice Society of America grubu, WatchmenAstro City ve Powers
gibi çizgi roman dizileri bulunurken The Return Of Captain
Invincible
 (1983) ile The Incredibles (2004) adlı sinema ve
çizgi filmler yer alıyor.
Ancak kayıt yasası olayını ilk kez kullanan
yayın evi 1981 yılıyla Marvel Comics olmuştur. Bu konseptin ilk kullanıldığı
çizgi roman dizisi 1981 yılında 141. sayısıyla Uncanny X-Men olmuş. Kayıt
Yasası kavramının ilk kez kullanılışı ise 1984 yılında yine Uncanny X-Men çizgi
roman dizisinin 181. sayısına denk gelmiş.
Kullanılan adlarından da anlaşılacağı üzere
her iki kavram da mutant ve süper insanları fişleme derdindedir: Mutant Registration Act (Mutant Kayıt Yasası) ve Superhuman Registration (Süper insan Kayıt Yasası).
2006 yılında
basılan Civil War hikayesine kadar Marvel Comics’in birçok çizgi roman ve çizgi
film dizilerinde bu konu sıkça kullanılmıştır. İşte şimdi de bunu sinemada
izlemeye hazırlanıyoruz.
DC Comics’de ise herhangi bir kavramla
adlandırılmış olmamakla birlikte kahramanların gerçek kimliklerini açıklamaya
zorlanmaları ve maskelerinin çıkarılmasının istenmesi meselesi çok daha
gerilere gidiyormuş. Hem de 1951 yılına. Kurgusal bir 1951 tabii. Asıl sene
1979’dur. Paul Levitz’in yazdığı “The Defeat of the Justice
Society!” başlıklı Adventure Comics’in 466.
sayısında House
Un-American Activities Committee
adlı bir
kurum JSA üyelerini maskelerini çıkarmaya zorlar, kahramanlar da buna uymak
yerine işi bırakmaya ve dağılmaya karar verirler. 1985 yılında ise 4 sayılık
JSA dizisinde Roy Thomas’ın yazdığı kardeşi Dann Thomas’ın çizdiği “America vs
The Justice Society” dizisinin dördüncü sayısında bu tema yinelenmiştir. Bu
sırada tarihler 1985’i göstermektedir. 
“Registration today, gas chambers
tomorrow”
. (Bugün kayıt
(fişleme), yarın gaz odaları) sözleriyle kaygıların dile getirildiği bu
kayıt-fişleme yasası neresinden bakılırsa bakılsın özgürlükleri kısıtlayan bir
harekettir ve her daim karşı çıkılması gereken bir durumdur.
Peki, ama hangi çizgi romanlarda yer
almıştır bu kayıt yasası?
Marvel Comics
  1. Uncanny X-Men 141 (Chris Claremont – John
    Byrne
    )
  2. The Amazing Spider-Man 529 – 531 (2006, J.
    Michael Straczynski
    )
  3. New
    Mutants
     1
  4. Uncanny X-Men 181 (Chris Claremont)
  5. 80’li yılların Uncanny X-Men, X-Factor ve New Mutants çizgi roman
    dizileri
  6. Fantastic
    Four
     335-336 (1989-1990, Walter Simonson)
  7. Alpha
    Flight
    120 (1993, Simon Furman)
  8. Civil War  (2006, Mark Millar
  9. Captain
    America 343 (1988)
  10. Captain Britain and MI-13 (2008)

DC Comics Evreninde
  1. Adventure
    Comics 466 (1979, Paul Levitz)
  2. Suicide
    Squad
     1 (1987, John Ostrander)
  3. Secret
    Origins
     14 (1987)

İşin özü o ki 1950’lerde gerçekleşen ve kişi hak ve
fikir özgürlüklerine saldırı niteliği taşıyan McCarthy hükumeti dönemine
göndermelerde bulunan JSA hikayesinin ardından bugünlerde yinelenen ve terör gerekçesiyle
hortlatılan fişleme öyle ya da böyle comics alemince karşı çıkılan bir uygulama
olmayı sürdürüyor gibi görünüyor.  
Bu arada iç savaş anlamına gelen Civil War isminin değiştiğini
öğrendim. Ülkemizde isim farklı olacakmış. Akıllıca bir karar sayılır bu.
Sonuçta ülkenin gidişatı kötüyken bu isimle film gösterime girmesi hayli tepki
çekebilirdi. Ancak “fişlenme” her şekilde devam ediyor memlekette ki işin özünü
izleyen herkes anlayacaktır.  

Yorumlar